O albumie
Idea stworzenia albumu pt. "Architektura Mokotowa" wynikła z potrzeby zebrania w jedną całość i usystematyzowania różnych stylów, form i tendencji architektonicznych, które ukształtowały na przestrzeni wieków podziwianą dziś architekturę dzielnicy.
Album, który mam prawdziwy zaszczyt Państwu przedstawić, jest zbiorem różnego rodzaju zdjęć, wzbogaconych każdorazowo krótkimi komentarzami. Jest to album o nieco osobistym emocjonalnie charakterze, ale z pewnością niezwykle różnorodny, wszechstronny i autentyczny, a przede wszystkim - iście mokotowski. Nie sposób sfotografować wszystkie obiekty mokotowskiej architektury, ale, dzięki świadomej selekcji, starannemu doborowi materiałów (w tym komentarzy), chciałem oddać niepowtarzalny, wyjątkowy klimat różnych zakątków Mokotowa.
Moja publikacja skierowana jest przede wszystkim do rdzennych mokotowian. Faktycznie, przechodząc po znajomych uliczkach, mijając w pośpiechu codziennie te same budowle, nie zwracamy uwagi na ich prawdziwe piękno, nie zastanawiamy się nad ich genezą, historią, ani nad walorami artystycznymi. Album ten ma za zadanie skłonić mieszkańców Mokotowa do refleksji, zadumy. U osób starszych powinien przywołać wspomnienia z minionych lat, u młodszych zaś - rozbudzić wyobraźnię i zmusić do postawienia sobie samym pytań: gdzie tak naprawdę mieszkam, gdzie jest moja "mała ojczyzna", za co kocham mój Mokotów?
Zgodnie z zamierzeniami, album mój ma również trafić do pozostałych warszawiaków i osób spoza stolicy. Dzięki swojej konstrukcji (różnorodność zdjęć, obrazowe przypisy), powinien dotrzeć do osób, które słabo lub wcale nie znają tej przepięknej dzielnicy, i przybliżyć im jej urok.
Dobierając obiekty do sfotografowania, kierowałem się zasadą harmonii trzech czasów: przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, starając się nie zaniedbywać żadnego z nich. Tylko wówczas obraz Mokotowa jest rzetelny, pełny i niezafałszowany.
W części pierwszej albumu przybliżone zostały liczne obiekty zabytkowe, pominięte częstokroć w szablonowych, schematycznych przewodnikach turystycznych i historycznych, dotyczących Warszawy. Są to "okazy" o znaczeniu tak metropolitarnym, jak i lokalnym. Do przedstawionych zabytków należą m.in.: pałace wraz z budowlami ogrodowymi, pomniki, wille i rezydencje, kościoły, klasztory i kaplice oraz gmachy użyteczności publicznej. Często są to powszechnie znane, wybitne dzieła polskiej architektury, wręcz podręcznikowe jej przykłady, a czasem po prostu perełki architektoniczne - o niewielkiej sławie. Wszystkie jednak świadczą o wyjątkowym charakterze Mokotowa, historii tejże dzielnicy i jej wkładzie w piękno całej Warszawy.
W części drugiej znalazły swoje miejsce zdjęcia, eksponujące obiekty zarówno chronione przez konserwatora zabytków, jak i te reprezentujące poszczególne style architektoniczne, choć już nie stricte zabytkowe. Są to przepiękne kamienice i domy wielorodzinne z przełomu XIX i XX wieku oraz z okresu międzywojennego, a także budynki mieszkalne zbudowane zaraz po II wojnie światowej i w latach 50. - w obowiązującym stylu socrealistycznym. Pokazane zostały również nowsze budowle od 1960 r. do połowy lat 90., w tym: osiedla i pojedyncze bloki wielkopłytowe oraz budynki wznoszone w tradycyjnych technologiach.
W trzeciej części albumu znajdują się fotografie najnowszych osiągnięć mokotowskiej architektury. Obejmują one przede wszystkim współczesne realizacje związane głównie z funkcjami mieszkaniowymi (nowe budynki mieszkalne, apartamentowce, osiedla komunalne i spółdzielcze). Warto tutaj zauważyć, że wiele spośród nowych inwestycji nawiązuje dość wyraźnie do architektury minionych lat, zwłaszcza do okresu międzywojennego.
W czwartej części, ostatniej już, zdjęcia przedstawiają nowoczesne biurowce i tzw. parki biznesu, centra handlowo-usługowo-rozrywkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, placówki kulturalno-oświatowe, naukowe... Obiekty te stanowią niezbity dowód na to, że Mokotów jest dzielnicą nowoczesną, dynamicznie rozwijającą się i naprawdę atrakcyjną, zarówno dla swych mieszkańców, jak i dla inwestorów.
Album "Architektura Mokotowa" jest wydawnictwem otwartym. Oznacza to, że może być nieustannie poszerzany i uzupełniany kolejnymi częściami, póki Mokotów będzie się rozwijał i rozbudowywał. Ten swoisty przekrój przez architekturę stuleci pokazuje długą drogę między przeszłością (tradycją) a przyszłością (nowoczesnością). Jeśli jednak chodzi o Mokotów, to niemożliwe jest tworzenie przyszłości bez wiedzy i pamięci o przeszłości tej najpiękniejszej z warszawskich dzielnic.
Grzegorz Gajewski
Album dedykuję
Środowisku Żołnierzy AK "BASZTA" oraz wszystkim Powstańcom Mokotowa 1944 r.
Powrót do strony głównej